NON – & ALCOHOLISCHE LEVERVERVETTING

We kennen allemaal de term ‘welvaartsziekten’ waaronder de typische aandoeningen zoals kanker, overgewicht, diabetes type 2 en hart- en vaatziekten worden geschaard.

Een minder bekende aandoening die ook absoluut als een welvaartsziekte kan worden bestempeld is een vervette lever. Hier bespreek ik hoe je leververvetting (ook wel steatose genoemd) tegen kunt gaan door – je gelooft het nooit – méér vetten te eten.

Als je de definitie van welvaartziekten opzoekt, dan blijkt dat het begrip een verzamelterm is voor verschillende ziekten, aandoeningen of kwalen die zich ontwikkelen onder bevolkingsgroepen vanwege een welvarende levensstijl.

Wat een welvarend levensstijl inhoudt? In zijn algemeenheid betekent het dat je weinig beweegt (kantoorbaan, auto onder de kont) en daarnaast ook weinig moeite hoeft te doen om aan eten te komen. Maar ‘welvaart’ is wellicht niet meer de juiste term om deze want juist bij lagere inkomensklassen (minder welvaart) komen vaker hart- en vaatziekten voor, zo bleek uit verschillende onderzoeken.

Wat is leververvetting?

Leververvetting is een aandoening waarbij – de naam zegt het al – de lever vetten ophoopt in haar cellen. Je lever is op dat moment dus aan het vervetten.
Er worden grofweg twee soorten leververvetting van elkaar onderscheiden:

  1. Alcoholische leververvetting
  2. Non-alcoholische leververvetting (NAFLD)

De oorzaak van de eerste categorie van levervetting laat zich raden; overmatig alcoholgebruik.

ALCOHOLISCHE LEVERVERVETTING

Het lichaam herkent alcohol als een toxische stof, een giftig goedje dus, dat het zo snel mogelijk wil verwerken.
De lever is de verwerkingsfabriek van jouw lichaam waar koolhydraten, eiwitten, vetten, vitaminen en mineralen worden afgebroken en opgeslagen. De lever verwerkt de grondstoffen uit voeding en zet ze om in bruikbare stoffen zodat jouw lichaam kan functioneren. Tot het takenpakket van jouw lever behoren:

  • Productie van gal
  • Uitscheiding van o.a. cholesterol, hormonen en medicijnen gebeurt via de lever. De lever zorgt dus dat deze stoffen hun weg uit het bloed en het lichaam vinden.
  • Metabolisme van vetten, eiwitten en koolhydraten
  • Het activeert enzymen die bijdragen aan de stofwisseling
  • Opslag van glycogeen, vitaminen en mineralen
  • Productie van plasma-eiwitten (zoals lipoproteinen, die belangrijk zijn voor cholesteroltransport in het bloed)
  • Detoxificatie (ontgifting) van het bloed

De lever geeft prioriteit aan het verwerken van alcohol en zet daarom de vetverbrandende processen op een ‘laag pitje’. Over het algemeen wordt van alcohol gedacht dat het ‘lege calorieën’ zijn die makkelijk door het lichaam worden omgezet in vet.
Maar dit ligt iets genuanceerder. Slechts 3% van de alcohol die je binnenkrijgt wordt omgezet in vet. Het dikmakende effect van alcohol schuilt in het feit dat het de vetbranding dusdanig verlaagt.
In een wetenschappelijk onderzoek werd aangetoond dat het nuttigen van twee glazen wodka met suikervrije limonade, ongeveer 90 calorieën per glas, de lipide-oxidatie met meer dan 70% deed zakken. Oftewel, de vetverbranding neemt flink af.
Deze verstoorde vetstofwisseling zorgt ervoor dat er zich vetzuren (triglyceriden) ophopen in de lever. Het resultaat: alcoholische leververvetting.

Een langdurig alcoholische vervette lever kan uiteindelijk leiden tot levercirrose. Levercirrose betekent dat er zich littekenweefsel vormt in de lever, waardoor levercellen beschadigd raken.

Nu denk je misschien dat je geen kans hebt op een vervette lever omdat je (bijna) geen alcohol drinkt, maar de oplettende lezer heeft onthouden dat er naast de alcoholische levervetting ook de non-alcoholische levervetting bestaat.

NON-ALCOHOLISCHE LEVERVERVETTING

Non-alcoholische leververvetting wordt ook wel aangeduid met NAFLD, wat weer een afkorting is van de Engelse benaming: Non-Alcoholic Fatty Liver Disease.

De  Maag-Lever-Darmstichting geeft aan dat non-alcoholische leververvetting veel voorkomt in westerse landen en dat het vaak het gevolg is van een ongezonde leefstijl met weinig lichaamsbeweging en calorierijke voeding 

Verder vermeldt de Maag-Lever-Darmstichting dat non-alcoholische leververvetting een verzamelnaam is van leveraandoeningen die als beginstadium leververvetting hebben en als eindstadium leverontsteking, wat kan leiden tot levercirrose en leverkanker. Vaak gaat deze leververvetting gepaard met overgewicht. Het is dus duidelijk dat mensen met overgewicht een risicogroep vormen om non-alcoholische leververvetting te ontwikkelen. Hoe dit precies in elkaar steekt ga ik nu bespreken.

WAT IS NON-ALCOHOLISCHE LEVERVERVETTING

Zoals gezegd is non-alcoholische leververvetting een aandoening die een relatief groot gedeelte van de bevolking in ontwikkelde landen treft. Maar liefst 20 tot 30% van de volwassenen heeft ermee te maken, bewust en (vaak) ook onbewust.

Dus hoe ontwikkelt non-alcoholische leververvetting zich dan?

Belangrijk om te onderstrepen is dat in veel gevallen non-alcoholische leververvetting het gevolg is van lifestyle en voeding. Onderzoek toont aan dat non-alcoholische leververvetting vaak gepaard gaat met diabetes type 2, het type diabetes dat je kunt krijgen bij een structureel hoge suikerconsumptie.

Een Japans onderzoek uit 2005 liet zien dat er een duidelijk verband lag tussen de hoogte van nuchtere bloedsuikersuikerspiegel van volwassenen en de mogelijkheid dat zij een vervette lever hadden.
Een Italiaans onderzoek onder maar liefst 2.839 personen met diabetes type 2 toonde aan dat bijna 70% van deze diabetici te maken had met non-alcoholische leververvetting.
Daarnaast is ook vastgesteld dat mensen met non-alcoholische leververvetting te maken hebben met dyslipidemie 

Dyslipidemie is de medische term voor afwijkende bloedwaarden die betrekking hebben op vetdeeltjes in het bloed. Denk hierbij aan bepaalde cholesterolwaarden en ook triglyceriden.

Het moge dus duidelijk zijn dat non-alcoholische levervetting nauw samenhangt met verschillende onderdelen van het metabool syndroom zoals een lage HDL-cholesterolscore, diabetes type 2, hoge bloeddruk, verhoogd triglyceridengehalte van het bloed.

En zoals je misschien weet kun je door een gezonde lifestyle je cholesterolscore verbeteren, diabetes 2 terugdringen en je insulinegevoeligheid herstellen, je bloeddruk verbeteren en triglyceridengehalte van je bloed omlaag brengen.

Hetzelfde is van toepassingen op non-alcoholische leververvetting. Het is omkeerbeer. Je kunt door middel van aanpassingen in je lifestyle de vervetting van je lever tegengaan.

Om dit beter te begrijpen gaan we de drie voornaamste oorzaken van non-alcoholische leververvetting bespreken.

3 BELANGRIJKSTE OORZAKEN VAN NON-ALCOHOLISCHE LEVERVERVETTING

We hebben vastgesteld dat leververvetting vaak samengaat met factoren die worden gerekend onder het metabool syndroom:

  • Slechte cholesterolwaarden
  • Hoge triglyceridenwaarden
  • Buikvet
  • Diabetes type 2 of insulineresistentie
  • Hoge bloedruk

Met name de insulineresistentie is een factor die nauw samenhangt met keuzes die mensen maken op het gebied van voeding en leefstijl.
Daarom is dit ook de eerste oorzaak die ik zal bespreken.

1. Voeding en Lifestyle

Insulineresistentie, het is de voorloper van diabetes type 2. Het houdt in dat het lichaam ongevoelig wordt voor insuline. Het is een proces dat ook wel het aanloopje naar diabetes wordt genoemd.
Verkeerde voedselkeuzes vormen vaak de aanleiding voor de ontwikkeling van insulineresistentie en later diabetes type 2.

Langdurige, stelselmatige consumptie van snelle, simpele koolhydraten zoals brood, snoep, pasta, chips en suikers vormen een bedreiging voor jouw suikerhuishouding en met name voor de werking van jouw alvleesklier.
De alvleesklier is het orgaan dat insuline aanmaakt.

Als jij ’s morgens ontbijt met een croissantje met jam en een koffie met suiker, ’s middags een wit bolletje met hagelslag neemt met een blikje cola en ’s avonds dineert met een bord babi pangang met witte rijst van de plaatselijke Chinees, dan ben je linea recta op weg naar het ‘Koninkrijk der Insulineresistenten’.

Met andere woorden; je bent je alvleesklier aan het opjagen om insuline in je bloedbaan te blijven pompen om al die bergen suiker uit je voeding te kunnen verwerken.

Belangrijk om hierbij te begrijpen is dat insuline als een soort chemische sleutel functioneert die cellen een signaal geeft om hun deur op te maken voor bloedglucose.

Als je constant veel suiker binnen krijgt dan blijft die chemische sleutel als het ware aan het slot morrelen van de cellen om erin te kunnen. Met als resultaat dat de sloten op de cellen, ook wel insulinereceptoren genoemd, ongevoelig worden voor de insuline.

Het bloedsuikerverlagend effect van insuline wordt na verloop van tijd dus minder en minder.

Insuline heeft als hormoon de werking dat lichaamscellen instrueert om glucose, vetzuren en aminozuren op te nemen. Maar je kunt waarschijnlijk wel raden wat er gebeurt als je insulineresistent bent…

Je lichaamscellen nemen geen suikers en vetzuren op. Het resultaat is een hogere bloedsuikersspiegel en meer vetzuren (triglyceriden) in je bloedbaan.

Deze vetzuren en suikers komen ook in de lever terecht. Het resultaat is dat lever gaat vervetten. Je lever doet dit om te voorkomen dat je bloed te veel vetzuren en suikers gaat bevatten!

Je kunt je dus voorstellen dat een van de voornaamste manieren die door experts wordt aangeraden om non-alcoholische leververvetting tegen te gaan is het verbeteren van de insulinegevoeligheid.

Een vetrijk dieet kan hierin een belangrijke rol spelen. En ik ga deze rol bespreken, maar niet voordat ik de andere twee factoren die bijdragen aan non-alcoholische leververvetting onder de loep heb genomen.

2. Gezondheid van de darmen

Mensen onderschatten weleens de cruciale rol die de darmen spelen bij tal van processen in je lichaam. De darmen zijn niet alleen het afvoerkanaal van je voeding, maar ze spelen een belangrijke rol in de productie van hormonen en het is zelfs zo dat 70% van je immuunsysteem wordt ondersteund vanuit de darmen!

De bacteriebevolking in jouw darmen, je microbioom, bestaat uit 100 triljoen bacteriën die gezamenlijk jouw darmflora bepalen. De toestand waarin je darmen verkeren dus.

Bij onderzoeken onder mensen met (ernstig) overgewicht is gebleken dat er een ongunstige darmflora ontstaat waarbij schadelijke endotoxinen ontstaan. Endotoxinen zijn celwandresten van bacteriën, die vrijkomen als bacteriën sterven. Deze resten kunnen schade aanrichten, onder anderen aan de lever.

Het resultaat van deze vrijgekomen endotoxinen is dat er een ontstekingen kunnen ontstaan die bijdragen aan insulineresistentie in de lever en daarmee ook overgewicht.

De ‘Million Dollar Question’ in deze kwestie is natuurlijk: Welke voeding zorgt ervoor dat deze ontregelde darmflora kan ontstaan?

Het antwoord… een dieet dat veel suiker én veel vet bevat. Oftewel, een dieet dat dikmakend is. Denk aan fastfood, ijs, koekjes enz.

Zulke voeding zorgt ervoor dat de diversiteit in jouw darmflora wordt teruggebracht, en dat bacteriën niet kunnen ‘floreren’. Het resultaat is dat er meer endotoxinen ontstaan. En je weet nu wat dat betekent: het vormt een mogelijke aanleiding voor insulineresistentie en daarmee ook non-alcoholische leververvetting.

Ook voor jouw darmflora kan een vetrijk dieet veel betekenen. IK zal dit later in dit artikel bespreken. Maar eerst ga ik nog een oorzaak van non-alcoholische leververvetting bespreken waar je het minste invloed op kunt uitoefenen: erfelijke factoren.

3. Erfelijke en genetische factoren

Bij het ontstaan van non-alcoholische leververvetting kunnen ook erfelijke factoren een rol spelen.

Zo is er een specifiek gen dat luistert naar de naam ‘PNPLA3I148M’. Dit specifieke gen wordt geassocieerd met het ontwikkelen van een vervette lever, zelfs als je geen overgewicht hebt of insulineresistentie .

Het bestaan van dit specifieke gen verklaart ook waarom non-alcoholische leververvetting vaker voorkomt binnen bepaalde families.

Het wil overigens niet zeggen dat, wanneer je dit gen bij je draagt of wanneer je directe familie met non-alcoholische leververvetting kampt, jij ook automatisch gedoemd bent om non-alcoholische leververvetting te ontwikkelen. Ook in zulke gevallen spelen je lifestylekeuzes nog een rol.

Als je een gezond dieet volgt zonder bakken suikers en daarnaast ook niet overdreven veel alcohol drinkt dan is de kans vrij reëel dat je geen leververvetting oploopt, ook al draagt je het gen bij je.

Ga je echter wel los met alcohol en ongezonde voeding dan is de kans groter dat je non-alcoholische leververvetting ontwikkelt, dan wanneer je het gen zou hebben.

Een andere genetische factor die meespeelt is je geslacht.

Recent onderzoek heeft aangetoond dat mannen een grotere kans lopen om non-alcoholische leververvetting op te lopen. Wetenschappers denken dat dit komt vanwege hormonale processen en de manier waarop vet wordt gedistribueerd in het mannelijke lichaam. De vetopslag ligt bij mannen voornamelijk rondom hun middel. Dit betekent dat er meer viscerale vetopslag is in de buurt van organen. Denk maar aan de bekende bierbuik.

Buikvet is een van de risicofactoren van metabool syndroom, en het is een aanjager van ontstekingen en hangt samen met het ontstaan van hart- en vaatziekten, diabetes en dus ook leververvetting.

Bij vrouwen wordt vet voornamelijk opgeslagen op de heupen en dijen, minder in de buurt van organen dus. Op deze plekken zijn de opgeslagen vetten minder ontstekingsbevorderend 

Naast het specifieke ‘leververvettingsgen’ en geslacht is er nog een derde genetische factor die meespeelt bij het risico op leververvetting: etnische oorsprong.

Onderzoek heeft uitgewezen dat mensen van Aziatische en Latino-oorsprong een grotere kans hebben om non-alcoholische leververvetting te ontwikkelen . De onderzoekers denken dat dit te maken heeft met de manier waarop lichaamsvet wordt opgeslagen bij deze etnische groepen.

We weten nu dus wat de drie voornaamste oorzaken zijn van leververvetting:

  • Voeding en Lifestyle
  • Gezondheid van darmstelsel
  • Genetische factoren

Door bewuste keuzes te maken hoe je je leven inricht qua (fysieke) activiteiten en welke voeding je tot je neemt kun je bovenstaande oorzaken in goede banen leiden. Een koolhydraatarm, vetrijk dieet kan je hierin helpen.

Voordat ik ga bespreken hoe een vetrijk dieet deze rol kan vervullen, is het belangrijk om stil te staan bij de mogelijke gevolgen van non-alcoholische leververvetting als je geen treffende maatregelen neemt.

WAT GEBEURT ER ALS LEVERVERVETTING NIET WORDT AANGEPAKT ?

Wanneer een non-alcoholische leververvetting niet wordt bestreden met doeltreffende maatregelen dan blijft de lever dus in een chronische vervette toestand verkeren.
Het resultaat is een non-alcoholische leverontsteking. Op de website van de Maag-Lever-Darmstichting wordt hier ook de Engelse term voor gehanteerd: NASH. Dit staat voor Non-Alcoholic Steatohepatitis 

De Maag-Lever-Darmstichting geeft aan dat ongeveer 20 tot 30% van de mensen met non-alcoholische leververvetting uiteindelijk non-alcoholische leverontsteking ontwikkelt. Leververvetting leidt in zulke gevallen dus tot een leverontsteking.

Een leverontsteking hoeft geen noemenswaardige klachten op te leveren. Als er klachten zoals vermoeidheid, gewichtsverlies en spierzwakte optreden vanwege de conditie van de lever dan heeft zich in veel gevallen al een vergevorderde leverontsteking ontwikkeld.

Vanwege de grote reservecapaciteit van de lever veroorzaken leverziekten vaak pas in een laat stadium klachten. Dit komt doordat het gezonde deel van de lever de verschillende functies goed genoeg kan uitvoeren. Wanneer er klachten optreden is de ziekte meestal al in een ver gevorderd stadium.

Non-alcoholische leverontsteking kan in zulke gevallen leiden tot leverfibrose en levercirrose. Bij deze aandoeningen heeft zich littekenweefsel ontwikkeld in de lever, waardoor delen van de lever af kunnen sterven en waardoor de lever niet goed meer functioneert.

Cirrose betekent ook letterlijk ‘schrompeling’. Het duidt op de verschompeling van de lever, die hierbij steeds slechter gaat functioneren.
Uiteindelijk kan, in het meest ongunstige scenario, levercirrose leiden tot leverkanker.

bron: trimbos.nl

Niet iedereen met non-alcoholische leververvetting zal een ontstoken lever oplopen, 70 tot 80% ontwikkelt geen leverontsteking. Pas als de factoren die bij hebben gedragen aan het ontstaan van de leververvetting blijven aanhouden dan wordt de kans op een ontstoken lever groter en groter.

Als er dus geen lifestyleveranderingen plaatsvinden en de darmflora in een slechte staat blijft verkeren dan wordt continu een situatie in stand gehouden die kan leiden tot non-alcoholische leverontsteking.

Vetcellen in de lever die continu worden overladen met vetzuren gaan ontstekingsbevorderende cytokinen afscheiden. Deze cytokinen wakkeren ontstekingen aan en daarnaast hoopt vet zich op in levercellen die hier niet voor bedoeld zijn. Uiteindelijk beschadigt dit de lever en er ontstaat littekenweefsel.

Maar… er is dus een manier om dit hele doemscenario tegen te gaan. Eerder is al benoemd dat non-alcoholische leververvetting niet een chronische ziekte is. Je kunt deze aandoening dus terugdraaien.

Al meerdere malen is in dit artikel voorbijgekomen hoe je dit kunt doen: middels een vetrijk dieet. Lees : Hoe je leververvetting kan terugdraaien

Sluit Menu
×
×

Winkelmand