Vata, Pitta, Kapha – dosha’s in de ayurveda

ayurveda

Vata, Pitta en Kapha: Zo heten de drie ’dosha’s’ (basiskrachten) in de ayurvedische gezondheidsleer, en hun harmonie, resp. balans wordt van zeer groot belang geacht.

Maar wat zijn dosha’s precies? In de ayurveda worden de dosha’s beschreven als drie fundamentele principes die de natuur en ook ons eigen menselijke lichaam doordringen en zodoende alle fysiologische processen regelen.

De drie Dosha types, die ik hieronder verder zal bespreken, zijn op hun beurt weer opgebouwd uit vijf elementen: ether, lucht, water, aarde en vuur.

Ieder mens heeft een unieke combinatie van deze elementen in zich en daarmee dus ook een unieke combinatie van de drie Dosha’s.

Waarom is het interessant te weten welk Dosha type jij bent?

De Dosha’s geven je eigenlijk meer inzicht in het type persoon dat je bent. Als je Dosha’s uit balans zijn, vertelt dat je dingen over je gezondheid, ziekte en waar het lichaam behoefte aan heeft.
Meer inzicht krijgen in welk Dosha type je bent, geeft je dus als het ware een aantal richtlijnen over hoe je levensstijl zou moeten zijn.

Dosha : VATA

De elementen die horen bij de Vata Dosha zijn lucht en ether.

Vata is verantwoordelijk voor de ademhaling het zenuwstelsel en alle bewegingsprocessen in het lichaam. Denk hier onder andere aan bloedcirculatie en je hartslag.

Als de Vata Dosha in balans is, is er ruimte voor creativiteit en vitaliteit. Wanneer het uit balans is, kan het juist zorgen voor onzekerheid en angsten.

Mensen die je als persoon kunt herkennen aan het Vata type hebben vaak de volgende kenmerken:

  • Slank en dun
  • Bewegelijk
  • Veel en snel praten
  • Slaapt licht
  • Creatief
  • Begrijpt dingen snel, maar vergeet het ook weer snel
  • Snel afgeleid
  • Trage spijsvertering
  • Maakt zich snel zorgen
  • Perfectionistisch
  • Houdt van zoetigheid
  • Wil snel beslissingen nemen

Wat is goed voor Vata types?

Zorg ervoor dat je goede gewoontes en routines in je leven creëert. Eet en slaap op vaste tijden en zorg ervoor dat je genoeg rust krijgt.

Probeer voedsel te eten dat warm en gekookt is en makkelijk te verwerken. Bessen, fruit, bonen, rijst en noten zijn goede keuzes voor Vata types.

De Yoga oefeningen die je zou moeten doen zijn vooral ‘aardend’, bijvoorbeeld de kindhouding. Dit komt omdat Vata types snel afgeleid zijn. Ook meditaties zijn er goed en sla vooral savasana niet over!

Dosha : Pitta

De elementen van de Pitta Dosha zijn vuur en water. Pita regelt onder andere het metabolisme zoals lichaamstemperatuur en de spijsvertering.

In balans zorgt Pitta voor tevredenheid en intelligentie. Uit balans kan het juist zorgen voor woede en dat die persoon prikkelbaar is.

Pitta personen kun je herkennen aan de volgende kenmerken:

  • Normaal postuur
  • Sterk
  • Scherpe geest
  • Goede concentratie
  • Assertief
  • Afkeer voor hoge temperaturen
  • Hoog zelfvertrouwen
  • Ondernemend
  • Opdringerig
  • Competitief
  • Houdt van uitdagingen
  • Gepassioneerd
  • Snel geprikkeld
  • Houdt van koffie, vlees en koud eten

Wat is goed voor Pitta types?

Voor Pitta types is het belangrijk om zo veel mogelijk in een koele omgeving te verblijven. Vermijd gefrituurd en pittig eten. Ook is het beter om alcohol en tabak te laten staan.

Pita types hebben de neiging om zichzelf te overbelasten, dus Yogahoudingen die bij Pitta types passen zijn vooral wat rustiger en kalmerend.

Dosha : Kapha

Het derde en laatste Dosha type is Kapha. Bij Kapha horen de elementen water en aarde.

Een Kapha Dosha die in balans is geeft kracht, uithoudingsvermogen, geduld en stabiliteit. Uit balans kan het zorgen voor ongezonde eetgewoontes, luiheid, veel tijd binnen spenderen en het vermijden van uitdagingen.

Mensen met een dominant Kapha Dosha hebben vaak de volgende kenmerken:

  • Stevig tot zwaar gebouwd
  • Veel lichamelijke kracht en uithoudingsvermogen
  • Komt snel aan
  • Stabiele energie
  • Beweegt langzaam
  • Traag van begrip, maar onthoudt de informatie wel lang
  • Slaapt veel en diep
  • Kan goed tegen stress
  • Loyaal
  • Vriendelijk
  • Komt ’s ochtends langzaam op gang
  • Emotionele eter

Wat is goed voor Kapha types?

Voor Kapha types is het goed om dagelijks actief te zijn. Anders worden Kapha’s traag, depressief en komen ze snel aan.

Vaak naar buiten gaan en nieuwe dingen doen is goed. Eet vooral voedsel dat licht, warm en pittig is. Vermijd suikers en bewerkt voedsel. Kruiden als zwarte peper, gember, chili en andere bittere producten zijn goed.

Yoga oefeningen die bij Kapha types passen zijn vooral energie opwekkend. Activerende vinyasa’s zoals de zonnegroet zijn perfect!

Welk Dosha type ben jij?

Zoals ik eerder al aangaf heeft iedereen één of twee dominante Dosha types. Het komt ook voor dat alledrie de Dosha’s bijna helemaal in balans zijn, maar dit is heel zeldzaam. De meeste mensen hebben twee dominante Dosha’s.

Op deze website kun je een test doen om er achter te komen welke Dosha bij jou dominant is.

Er moet wel bij gezegd worden dat dit een indicatie is. En je moet de test wel eerlijk invullen natuurlijk!

Als je de test gedaan hebt weet je welk Dosha type of types bij jou het meest dominant zijn. Op basis hiervan kan je een aantal aanpassingen maken in je levensstijl om er voor te zorgen dat je zo goed mogelijk functioneert.

Vata, Pitta, Kapha – dosha’s in de ayurveda